Amanye amagama angaphezu kwamagama — ayimibono yomhlaba ephelele ecindezelwe egameni elilodwa. U-Bilaal yigama elinjalo. Impilo kaka-Bilaal ibn Rabah al-Habashi (u-Allah makajabule ngaye) ingenye yezindaba ezimangalisa kakhulu emlandweni wamaSilamu: indaba yendoda eyaphucwa konke, eyathi, ngamandla okholo, yakhuphukela ezingeni amakhosi nezikhulu angeke afinyelele kulo.
Kusukela Esihlabathini Sase-Abyssinia Kuya Ezitaladini ZaseMakkah
UBilaal wazalelwa e-Abyssinia — i-Ethiopia yanamuhla — kumama ogama lakhe linguHamamah, owayelethwe e-Arabia njengesigqila. Wakhulela ebugqilini, engumuntu ka-Umayyah ibn Khalaf, omunye wezitha ezinamandla nezinolaka kakhulu zamaSilamu okuqala. Ngazo zonke izilinganiso zezwe, uBilaal wayengenaso isikhundla, ungenalo uzalo, ungenawo amandla.
Kodwa-ke isimemo samaSilamu safika kuye.
Lapho uBilaal amukela umyalezo kaMprofethi uMuhammad ﷺ, wakwenza azi imiphumela. Ukuphenduka kwakhe kwakungesona nje isinqumo sangasese sokomoya — kwakuyisimemezelo esimelene nohlelo uqobo olwaluyemgqilazile, isimemezelo sokuthi akekho umuntu ongabusa ngempela umphefumulo womunye.
Aḥad… Aḥad: Igama Elalingeke Lithuliswe
Isijeziso esalandela sasinonya. U-Umayyah ibn Khalaf wayehudula uBilaal ekushiseni okukhulu kogwadule lwaseMakkah, amhlubule, amlalise esihlabathini esishisayo, abeke amatshe asindayo phezu kwesifuba sakhe — efuna ukuba alahle ukholo lwakhe abuyele ekukhonzeni izithombe. Kodwa impendulo kaBilaal ayizange ishintshe. Igama elilodwa, eliphefumulelwa ngaphansi kwesisindo samatshe:
"Aḥad… Aḥad…" — "Oyedwa… Oyedwa…"
Wayefakaza ngoBunye buka-Allah ngomqondo ongokoqobo: ngomzimba wakhe, umphefumulo wakhe, negazi lakhe. UMprofethi ﷺ wayezothi kamuva ngokuqina okunjalo:
"I-jihad enhle kunazo zonke yigama leqiniso elishiwo phambi kombusi onolaka."
(Sunan Abu Dawud, 4344; Sunan al-Tirmidhi, 2174)
UBilaal walisho lelo gama hhayi kumbusi kodwa ngaphansi kwetshe lombusi — futhi akazange ayeke ukulisho.
KwakunguAbu Bakr al-Siddiq (u-Allah makajabule ngaye) owathenga inkululeko kaBilaal, ekhokha ngaphezu kwentengo yakhe ukuze amkhulule ngenxa ka-Allah kuphela. UMprofethi ﷺ wathi ngo-Abu Bakr:
"Ayikho ingcebo yomuntu engisize njengengcebo ka-Abu Bakr."
(Sunan al-Tirmidhi, 3661; ihlukaniswe njengeqinile)
Izwi Lokuqala LamaSilamu: Isimemo Somthandazo
Ngemva kokufuduka kuya eMadinah nokumiswa komphakathi wokuqala wamaSilamu, kwafika isikhathi sokunquma ukuthi abantu bayobizwa kanjani emthandazweni. Kwaxoxwa ngeziphakamiso ezahlukene. UMprofethi ﷺ wabe esenza isinqumo esasizonkenketha emlandweni: waqoka uBilaal — isigqila esakhululwa sase-Afrika — njenge-muezzin yokuqala yamaSilamu.
UBilaal wakhuphukela endaweni ephakeme kunazo zonke etholakalayo wavumela izwi lakhe lithwale lonke iMadinah okokuqala:
"Allāhu Akbar, Allāhu Akbar — U-Allah Mkhulu Kunakho Konke, U-Allah Mkhulu Kunakho Konke…"
Emphakathini ochazwa ngokuhleleka kwezizwe nokwehluka ngebala, lokhu kwakuyisitatimende esijulile. Izwi elibiza umphakathi eNkosini yawo lalingelona izwi lesicukuthwane sase-Arabia — kwakuyizwi lendoda evela e-Afrika eyayihlukunyezwe ngenxa yokholo lwayo. Umyalezo wawungeke ucace kakhulu kunalokho. U-Allah uqinisekisa lesi simiso eNcwadini yakhe:
"O bantu, ngempela sanidala kusuka kowesilisa nowesifazane sanenza izizwe nezizwana ukuze nazane. Ngempela, ohloniphekile kakhulu kini emehlweni ka-Allah ngolungile kakhulu kini."
(Surah Al-Hujurat, 49:13)
KumaSilamu, isilinganiso somuntu wubudlelwane bakhe no-Allah — hhayi uzalo lwakhe, umbala wakhe, noma isikhundla sakhe emphakathini.
Umsindo Wezicathulo EPharadesi
Phakathi kwemizuzu ethinta kakhulu empilweni kaBilaal yilokho uMprofethi ﷺ akwembula kuye ngakusasa ngemva komthandazo we-Fajr. Yena ﷺ wathi:
"O Bilaal, ngitshele ngesenzo onethemba kakhulu osenzile kumaSilamu, ngoba ngezwe umsindo wezicathulo zakho phambi kwami ePharadesi."
(Sahih al-Bukhari, 1149; Sahih Muslim, 2458)
UBilaal, ngokuthobeka komuntu owazi ngempela iNkosi yakhe, waphendula ukuthi isenzo abenethemba kakhulu kuso yilesi: ukuthi noma nini lapho enza i-wudu — nganoma yisiphi isikhathi sosuku noma ubusuku — wayesilandela ngama-rak'ah amabili omthandazo. Isenzo esilula, esiqhubekayo sokuzinikela. Awekho amasu amakhulu, awukho umbukiso omangalisayo — ukuba khona nokuqhubeka kuphela phambi kuka-Allah.
Lena yi-Sunnah kaBilaal: ama-rak'ah amabili ngemva kwawo wonke ukugeza, agcinwa impilo yonke. Futhi lokhu kwanele ukubeka izinyathelo zakhe ePharadesi phambi kukaMprofethi ﷺ ngokwakhe.
Ukuma Phezu KweKa'bah
Ngosuku iMakkah eyanqotshwa ngalo — idolobha uqobo lapho uBilaal ayehudulwe khona esihlabathini esishisayo — uMprofethi ﷺ wamyala ukuba akhuphukele ophahleni lweKa'bah enze isimemo somthandazo. Wama endaweni ephakeme kunazo zonke yendlu engcwele kunazo zonke emhlabeni wamemeza ku-Allah esuka edolobheni elalizame ukumbhubhisa.
Kwakuwumzuzu wophawu olumangalisayo. Indoda eyayicindezelwe ngaphansi kwamatshe asindayo manje yayima ngaphezu kwawo. Izwi ababezame ukulithulisa manje lankenketha kuyo yonke isigodi saseMakkah. IQuran yase ikwethembisile lokhu:
"Futhi ngempela siyobanika ukunqoba izithunywa zethu nalabo abakholiwe, empilweni yaleli zwe nangoSuku lapho ofakazi beyoma khona."
(Surah Ghafir, 40:51)
Ifa Eliyileli-Afrika
UBilaal ibn Rabah akayena nje umuntu womlando — uwubufakazi obuhlala njalo besimiso samaSilamu sokuthi ukholo luyaphakamisa. Wavela e-Afrika. Wagqilazwa. Wahlukunyezwa. Nokho, ngesihe sika-Allah nobuqotho benhliziyo yakhe, waba ngomunye waBangane abathandwa kakhulu bakaMprofethi ﷺ, enendawo eqinisekisiwe ePharadesi.
Indaba yakhe iyileyo ikakhulukazi yemiphakathi yamaSilamu yase-Afrika nakubo bonke labo abake bacwaswa, bacindezelwa, noma batshelwa ukuthi izwi labo alibalulekile. Ithi kubo, ngamazwi acace kakhulu: Aḥad — ukhona Oyedwa okubonayo, futhi akahluleli ngalokho izwe elahlulela ngakho.
Sengathi u-Allah angajabula ngoBilaal ibn Rabah, futhi sengathi ifa lakhe lingaqhubeka likhuthaza sonke isizukulwane samakholwa — e-Afrika nasemhlabeni wonke.
