I-Islam yakhelwe phezu kwezinto ezimbili: isenzo esilungile nenkolelo elungile. IziNsika Ezinhlanu zichaza izenzo. IziGxivizo Eziyisithupha Zokholo zichaza izinkolelo — izinkolelo zangaphakathi ezenza umuntu abe ikholwa (mu'min). Zashiwo uMprofethi uMuhammad ﷺ lapho ingelosi uGabriyeli imcela ukuchaza i-īmān (ukholo):
"Kungukukholwa ku-Allah, izingelosi zakhe, izincwadi zakhe, izithunywa zakhe, uSuku Lokugcina, nokukholwa esinqumweni saphezulu, kokubili okuhle nokubi kwaso."
(Sahih Muslim, 8)
1. Ukukholwa Ku-Allah
Isigxivizo sokuqala nesikhulu ukukholwa kuNkulunkulu oyedwa — uMdali noMondli wakho konke okukhona, ngaphandle komlingani, umqhudelwano, noma inzalo. Lena i-tawhīd, isisekelo sakho konke. Ukukholwa ku-Allah ukukholwa ebukhoneni bakhe, ebunyeni bakhe obuphelele, ebukhosini bakhe endalweni, nasemagameni akhe amahle nezimfanelo zakhe.
"Ithi: Nguye u-Allah, oyedwa. U-Allah, isiphephelo saphakade. Akazali futhi akazalwa, futhi akekho ofana naye."
(Surah Al-Ikhlas, 112:1–4)
2. Ukukholwa Ezingelosini
AmaSilamu akholwa ezingelosini — izidalwa ezenziwe ngokukhanya ezingakaze zingamlaleli uNkulunkulu nezenza imiyalo yakhe. Phakathi kwazo nguGabriyeli, owaletha isambulo kubaprofethi; ezinye zibhala izenzo zabantu, zithathe imiphefumulo ekufeni, futhi zilinde zisebenze ngemvume kaNkulunkulu.
"UMyalezeli ukholiwe kulokho okwembulwa kuye kuvela eNkosini yakhe, kanjalo namakholwa. Bonke bakholwa ku-Allah, izingelosi zakhe, izincwadi zakhe, nezithunywa zakhe…"
(Surah Al-Baqarah, 2:285)
3. Ukukholwa Ezincwadini
AmaSilamu akholwa ukuthi uNkulunkulu wathumela izincwadi ezembuliwe ukuhola isintu ngabaprofethi bakhe — kufaka phakathi imiQulu ka-Abrahama, iThora eyanikwa uMose, amaHubo anikwa uDavide, neVangeli elanikwa uJesu (ukuthula makube phezu kwabo bonke). IQuran iyisambulo sokugcina, siqinisekisa iqiniso elalikhona ngaphambili.
"Futhi sikwembulele iNcwadi ngeqiniso, iqinisekisa lokho okwakukhona ngaphambili kwayo koMbhalo futhi ingumlondi phezu kwayo."
(Surah Al-Ma'idah, 5:48)
4. Ukukholwa Ezithunyweni
AmaSilamu akholwa ukuthi uNkulunkulu wathumela izithunywa nabaprofethi kuzo zonke izizwe, bonke bebiza eqinisweni elifanayo eliyisisekelo: khonzani uNkulunkulu oyedwa. IQuran iqamba abaningi — u-Adamu, uNowa, u-Abrahama, uMose, uJesu, nabanye — ifundise ukuthi uMuhammad ﷺ wayengowokugcina kubo.
"Futhi kuso sonke isizwe kunesithunywa."
(Surah Yunus, 10:47)
5. Ukukholwa KuSuku Lokugcina
AmaSilamu akholwa ukuthi le mpilo ayisona isiphetho. Kuzofika uSuku Lokwahlulela, lapho bonke abantu bezovuswa, babalwe ngezenzo zabo, bangeniswe ePharadesi noma eMlilweni ngobulungiswa nomusa kaNkulunkulu. Le nkolelo inika impilo isisindo sayo sokuziphatha: akukho senzo esihle esilahlekayo, futhi akukho okubi okungabonwa.
"Ngakho noma ubani owenza isilinganiso se-athomu sokuhle uzosibona, futhi noma ubani owenza isilinganiso se-athomu sokubi uzosibona."
(Surah Az-Zalzalah, 99:7–8)
6. Ukukholwa Esinqumweni Saphezulu (Qadar)
Isigxivizo sesithupha ukukholwa esinqumweni saphezulu — ukuthi uNkulunkulu unolwazi lwazo zonke izinto nokuthi akukho okwenzekayo ngaphandle kolwazi nentando yakhe. Lokhu akukususi ukukhetha komuntu; iQuran ibamba abantu benesibopho sezenzo zabo. Kunalokho, kunika ikholwa ukuthula: lithemba ukuthi noma yini eyenzeka kulo, iphakathi kobuhlakani bukaNkulunkulu owazi konke.
"Ayikho inhlekelele eyehlela ngaphandle kwemvume ka-Allah. Futhi noma ubani okholwa ku-Allah — uyohola inhliziyo yakhe."
(Surah At-Taghabun, 64:11)
Isifinyezo
IziGxivizo Eziyisithupha Zokholo — ukukholwa kuNkulunkulu, izingelosi zakhe, izincwadi zakhe, izithunywa zakhe, uSuku Lokugcina, nesinqumo saphezulu — zakha ukwakheka kwangaphakathi kombono weSilamu ngomhlaba. Zihlangene zichaza umkhathi odaliwe, oholwayo, onenjongo, nobulungiswa, oqashwe uNkulunkulu onamandla futhi onomusa.
Ingxenye yo-Mhlahlandlela Ophelele Wokuqonda I-Islam. Okulandelayo: Amalungelo Abesifazane E-Islam.