Elke jaar wanneer Rabi al-Awwal aanbreek, kom dieselfde vraag in klaskamers, op die radio, in familiegroepe en onder bure ter sprake: Wie was hierdie man?
Hierdie artikel beantwoord die vraag eenvoudig. Dit beskryf hom soos die vroegste en bes bewaarde bronne hom beskryf: wat hy gesê het, hoe hy geleef het en hoe hy sy volgelinge sowel as sy teenstanders behandel het.
Geen mens word in Islam meer liefgehê as die Profeet Muhammad ﷺ nie. Moesliems noem sy naam miljoene kere per dag en volg dit met ’n gebed van vrede en seën, wat deur die simbool ﷺ aangedui word. Om Islam te verstaan, moet ’n mens die man leer ken soos hy werklik was: Allah se finale Boodskapper en ’n genade vir die hele skepping.
’n Weeskind van Makkah
Muhammad ﷺ is omstreeks 570 HJ in Makkah, Arabië, gebore. Sy vader is voor sy geboorte oorlede en sy moeder toe hy net ses jaar oud was. Sy grootvader en daarna sy oom het hom grootgemaak. Hy het nie leer lees of skryf nie.
Lank voordat hy enige openbaring ontvang het, het die mense van Makkah hom as Al-Amīn, "die Betroubare", geken. Dit was ’n samelewing waarin afgodery, stamoorloë en onreg algemeen was. Selfs mense wat later sy vyande sou word, het hul waardevolle besittings aan hom toevertrou omdat sy eerlikheid bo verdenking was. (Ibn Hisham, As-Sirah an-Nabawiyyah; Al-Mubarakpuri, Ar-Raheeq Al-Makhtum) Hierdie reputasie, wat oor veertig jaar gevestig is, vorm deel van die bewys van sy waarheidsgetrouheid. ’n Man wat nooit deur sy eie mense op ’n leuen betrap is nie, sou nie skielik ’n leuen oor Allah begin verkondig nie.
Die eerste openbaring
Toe Muhammad ﷺ veertig jaar oud was en hom alleen in die grot Hirā' buite Makkah bevind het, het hy die eerste woorde van die Qur'an deur die engel Jibril ontvang. Die eerste bevel wat aan hierdie ongeletterde man geopenbaar is, was ’n oproep tot kennis:
Lees in die Naam van u Heer, die Skepper ~ wat die mens uit ’n bloeddruppel skep. Lees, want u Heer is die mees Eerbiedwaardige, wat deur middel van die pen onderrig, die mens leer wat hy nie geken het nie.
(Surah Al-'Alaq, 96:1–5)
Die openbaring het daarna drie-en-twintig jaar lank voortgeduur. Muhammad ﷺ het sy mense weggeroep van afgodery en hulle na die aanbidding van Allah alleen geroep. Hulle het hom eers bespot, daarna vervolg en geboikot, en uiteindelik probeer doodmaak. Hy het standvastig gebly en nie wreedheid met wreedheid vergeld nie.
Die migrasie en die eerste Moesliem-gemeenskap
Toe die vervolging in Makkah ondraaglik geword het, het die Profeet ﷺ en sy volgelinge in 622 HJ na Madinah gemigreer. Hierdie gebeurtenis dui die begin van die Islamitiese kalender aan. In Madinah het hy die eerste Moesliem-gemeenskap gevestig. Geloof, eerder as stam of ras, het die mense saamgebind. Voormalige vyande het broers geword, armes is gevoed en geregtigheid is sonder bevoordeling toegepas.
Die man wat uit sy tuiste verdryf is, het binne ’n enkele geslag as oorwinnaar na Makkah teruggekeer. Op die dag toe hy oor die grootste mag beskik het, het hy die mense vergewe wat hom gemartel en verdryf het. Sy barmhartigheid op die oomblik van oorwinning is een van die kenmerkende gebeurtenisse van sy lewe.
Die finale Profeet
Muhammad ﷺ het nie ’n nuwe godsdiens gestig nie. Hy was die laaste in die lang reeks profete en die Seël wat die boodskap voltooi het wat by Adam begin en deur Abraham, Moses en Jesus, vrede met hulle almal, gedra is.
Moegammad is nie die vader van een van julle manne nie, maar hy is die Boodskapper van Allah, en die Seël van die profete. En Allah is altyd die Kennisdraer van alle dinge.
(Surah Al-Ahzab, 33:40)
Sy sending was vir die hele mensdom en die hele skepping:
En Ons het u nie as iets anders gestuur nie, maar as 'n genade vir die nasies.
(Surah Al-Anbiya, 21:107)
’n Karakter soos geen ander nie
Toe ’n man vir 'A'ishah (mag Allah tevrede met haar wees), die vrou van die Profeet ﷺ, vra om sy karakter te beskryf, het sy hom met ’n vraag geantwoord:
"Don't you read the Qur'an?" I said: Yes. Upon this she said: The character of the Messenger of Allah ﷺ was the Qur'an.
(Sahih Muslim 746a)
Sy karakter kon nie losgemaak word van die Boek wat hy gebring het nie. Hy het nie een ding verkondig en iets anders geleef nie. Allah getuig Self in die Qur'an van sy karakter:
En u sedes is sekerlik op die hoogste peil.
(Surah Al-Qalam, 68:4)
Hy het die doel van sy sending in een sin saamgevat:
"I was sent to perfect good character."
(Al-Adab Al-Mufrad 273, graded Sahih by Al-Albani, Silsilat al-Ahadith al-Sahihah 45)
Hy het sy eie klere herstel, sy eie bokke gemelk, met kinders gespeel, slawe bevry en vroue geëer in ’n tyd toe babadogters lewend begrawe is. Oor die huwelik het hy gesê: "The best of you is the best to his wives, and I am the best of you to my wives." (Jami` at-Tirmidhi 3895, Sahih) Hy het wreedheid teenoor diere verbied. Hy het vertel van ’n vrou wat die Hel binnegegaan het omdat sy ’n kat laat verhonger het (Sahih al-Bukhari 3318; Sahih Muslim 2242), en van iemand wat vergewe is nadat sy ’n dorstige hond water gegee het. (Sahih al-Bukhari 3467; Sahih Muslim 2245)
Waarom Moesliems hom volg
Die Profeet ﷺ is nie goddelik nie en word nooit aanbid nie. Aanbidding behoort aan Allah alleen. Die Profeet ﷺ is die volmaakte menslike voorbeeld van ’n lewe in onderwerping aan Allah. Die Qur'an maak gehoorsaamheid aan hom ’n teken van opregte liefde vir Allah:
Sê (O Muhammad): Indien julle Allah liefhet, volg my; Allah sal julle dan liefhê en julle sondes vergewe. En Allah is Vergewensgesind, Genadig.
(Surah Aal 'Imran, 3:31)
Sy leerstellings en voorbeeld, sy Sunnah, is saam met die Qur'an die tweede groot bron van Islam. Die Sunnah wys hoe geloof in die daaglikse lewe toegepas word: hoe om Salah te verrig, bure te behandel, eerlik handel te dryf en met waardigheid en barmhartigheid op te tree.
Wat het hy van mense gevra?
Die kern van sy boodskap was duidelik: Allah is Een, aanbid Hom alleen, en Hy het boodskappers na elke volk gestuur. Salah, liefdadigheid, vas, eerlikheid in handel en goedheid teenoor ouers vloei uit hierdie boodskap voort.
Die Profeet ﷺ het herhaaldelik en in die openbaar duidelik gemaak dat hy ’n mens was:
Sê: Ek is maar ’n sterfling net soos julle, maar dit is aan my geopenbaar dat julle God slegs één God is. Laat hulle dan wat uitsien na die ontmoeting met hulle Heer, goeie dade doen en by die aanbidding niemand anders met Hom vereenselwig nie.
(Surah Al-Kahf, 18:110)
Moesliems volg die Profeet Muhammad ﷺ, maar aanbid hom nie. Ouer Engelse boeke het Moesliems soms "Muhammadans" genoem. Hierdie naam weerspieël ’n wanbegrip. Aanbidding behoort in Islam uitsluitlik aan Allah, en dit staan sentraal in die boodskap wat die Profeet ﷺ gebring het.
Hoe weet ons hoe hy was?
Mense vra tereg hoe ons die karakter van ’n man kan ken wat in 632 HJ oorlede is.
Sy gemeenskap het sy woorde noukeurig bewaar. Verslae oor wat hy gesê en gedoen het, is saam met hul oorleweringskettings oorgedra. Die ketting het aangedui wie dit by wie gehoor het. Latere geleerdes het ’n hele wetenskap ontwikkel om hierdie kettings en die geheue, eerlikheid en lewensjare van elke verteller te ondersoek.
Daarom het ’n hadith ’n gradering. ’n Moesliem-skrywer onderskei tussen ’n verslag wat hasan is en een wat sahih is. Die stelsel maak hierdie verskil sigbaar.
Wat hy oor ras geleer het
Gedurende sy afskeidspreek in sy finale jaar het die Profeet ﷺ vir die versamelde pelgrims gesê: "There is no virtue of an Arab over a foreigner, nor a foreigner over an Arab, and neither white over black nor black over white, except by righteousness." (Shu'ab al-Iman 5137, narrated by Jabir ibn 'Abdullah, graded Sahih li ghayrihi by Al-Albani)
Jare tevore het hy Bilaal ibn Rabah gekies om die eerste adhan te roep. Bilaal was ’n man uit Afrika wat in Makkah verslaaf en gemartel is omdat hy geweier het om sy geloof te verloën. In ’n samelewing wat mense volgens afkoms gerangskik het, het die Profeet ﷺ die mees openbare rol in die gemeenskap aan ’n bevryde swart slaaf gegee.
Die Profeet ﷺ het gelykheid verkondig en dit in sy optrede gewys. Hierdie keuse spreek direk tot lesers in Suid-Afrika en op elke plek waar mense volgens afkoms of velkleur gerangskik is.
Waarom Moesliems die Sunnah vertrou
Die woorde en optrede van die Profeet ﷺ is ’n bron van leiding. Die vraag is hoe ons veertien eeue later met sekerheid kan weet wat hy gesê het. Die antwoord lê in een van die strengste stelsels van historiese verifikasie wat die voormoderne wêreld opgelewer het.
Die metgeselle het die uitsprake van die Profeet ﷺ, die hadith, noukeurig gememoriseer en neergeskryf. Elke verslag is deur ’n gedokumenteerde ketting van vertellers, die isnad, tot by ’n ooggetuie teruggevoer. Geslagte Moesliem-geleerdes het die geheue, eerlikheid en lewe van elke verteller ondersoek en elke verslag as betroubaar, swak of versin gegradeer. Omvangryke biografiese ensiklopedieë is vir hierdie doel saamgestel.
Nie elke uitspraak wat aan die Profeet ﷺ toegeskryf word, word aanvaar nie. Die mees betroubare versamelings, waaronder Sahih al-Bukhari en Sahih Muslim, bevat verslae wat aan streng vereistes voldoen. Hierdie wetenskap van verifikasie maak dit moontlik om met vertroue oor die lewe, Salah en leerstellings van die Profeet ﷺ te praat.
Gebruikte bronne
- Die Qur'an: 96:1–5, 33:40, 21:107, 68:4, 3:31 en 18:110. Gebruik die Afrikaanse teks uit Die Heilige Quran wat deur IDM Publications uitgegee is.
- Sahih Muslim 746a; Al-Adab Al-Mufrad 273; Jami` at-Tirmidhi 3895; Sahih al-Bukhari 3318 en 3467; Sahih Muslim 2242 en 2245; en Shu'ab al-Iman 5137.
- Ibn Hisham, As-Sirah an-Nabawiyyah en Al-Mubarakpuri, Ar-Raheeq Al-Makhtum, vir die sira-gedeeltes oor Al-Amīn, die migrasie en die verowering van Makkah.