I-Islam yakhelwe phezu kwezinto ezimbini: isenzo esilungileyo nenkolelo elungileyo. IiNtsika eziNtlanu zichaza izenzo. IiNqaku eziThandathu zoKholo zichaza iinkolelo — iinkolelo zangaphakathi ezenza umntu abe likholwa (mu'min). Zathethwa nguMprofeti uMuhammad ﷺ xa ingelosi uGabriyeli yamcela ukuchaza i-īmān (ukholo):
"Kukukholelwa ku-Allah, iingelosi zakhe, iincwadi zakhe, abathunywa bakhe, uSuku Lokugqibela, nokukholelwa kwisigqibo sikaThixo, kokubini okulungileyo nokubi kwaso."
(Sahih Muslim, 8)
1. Ukukholelwa Ku-Allah
Inqaku yokuqala nenkulu kukukholelwa kuThixo omnye — uMdali noMxhasi wako konke okukhoyo, ngaphandle komlingane, umkhuphiswano, okanye inzala. Le yi-tawhīd, isiseko sako konke. Ukukholelwa ku-Allah kukukholelwa kubukho bakhe, kubunye bakhe obupheleleyo, kubukumkani bakhe endalweni, nakumagama akhe amahle neempawu zakhe.
"Yithi: Nguye uAllah, oMnye. UAllah, isiphephelo saphakade. Akazali kwaye akazalwa, kwaye akukho namnye ofanayo naye."
(Surah Al-Ikhlas, 112:1–4)
2. Ukukholelwa Kwiingelosi
Amasilamsi akholelwa kwiingelosi — izidalwa ezenziwe ngokukhanya ezingazange zingamthobeli uThixo nezenza imiyalelo yakhe. Phakathi kwazo nguGabriyeli, owazisa isityhilelo kubaprofeti; ezinye zibhala izenzo zabantu, zithathe imiphefumlo ekufeni, kwaye zigcine zisebenze ngemvume kaThixo.
"UMthunywa ukholelwe koko kwatyhilwa kuye kuvela eNkosini yakhe, kwanjalo namakholwa. Bonke bakholelwe ku-Allah, iingelosi zakhe, iincwadi zakhe, nabathunywa bakhe…"
(Surah Al-Baqarah, 2:285)
3. Ukukholelwa Kwiincwadi
Amasilamsi akholelwa ukuba uThixo wathumela iincwadi ezityhiliweyo ukukhokela uluntu ngabaprofeti bakhe — kubandakanya iMisongo ka-Abraham, iTorah eyanikwa uMoses, iiNdumiso ezanikwa uDavide, neVangeli eyanikwa uYesu (uxolo malube phezu kwabo bonke). IQuran sisityhilelo sokugqibela, siqinisekisa inyaniso eyayikho ngaphambili.
"Kwaye sikutyhilele iNcwadi ngenyaniso, iqinisekisa oko kwakukho ngaphambi kwayo koMbhalo kwaye ingumlondi phezu kwawo."
(Surah Al-Ma'idah, 5:48)
4. Ukukholelwa Kubathunywa
Amasilamsi akholelwa ukuba uThixo wathumela abathunywa nabaprofeti kuzo zonke izizwe, bonke bebiza kwinyaniso enye eyintsingiselo: nqulani uThixo omnye. IQuran iqamba abaninzi — u-Adam, uNowa, u-Abraham, uMoses, uYesu, nabanye — ifundise ukuba uMuhammad ﷺ wayengowokugqibela kubo.
"Kwaye kuso sonke isizwe kukho umthunywa."
(Surah Yunus, 10:47)
5. Ukukholelwa KuSuku Lokugqibela
Amasilamsi akholelwa ukuba obu bomi asiso isiphelo. Kuya kufika uSuku loMgwebo, apho bonke abantu baya kuvuswa, baphendule ngezenzo zabo, bangeniswe ePaladesi okanye eMlilweni ngobulungisa nenceba kaThixo. Le nkolelo inika ubomi ubunzima bawo bokuziphatha: akukho senzo silungileyo silahlekayo, kwaye akukho bugwenxa bungabonwayo.
"Ngoko nabani na owenza ubunzima be-athom bokulungileyo uya kububona, kwaye nabani na owenza ubunzima be-athom bokubi uya kububona."
(Surah Az-Zalzalah, 99:7–8)
6. Ukukholelwa Kwisigqibo SikaThixo (Qadar)
Inqaku yesithandathu kukukholelwa kwisigqibo sikaThixo — ukuba uThixo unolwazi lwazo zonke izinto nokuba akukho nto yenzekayo ngaphandle kolwazi nentando yakhe. Oku akukususi ukukhetha komntu; iQuran ibamba abantu benoxanduva lwezenzo zabo. Kunoko, kunika ikholwa uxolo: lithemba ukuba nayiphi na into eyehlela kulo, iphakathi kobulumko bukaThixo owazi konke.
"Akukho ntlekele yehlayo ngaphandle kwemvume ka-Allah. Kwaye nabani na okholelwa ku-Allah — uya kukhokela intliziyo yakhe."
(Surah At-Taghabun, 64:11)
Isishwankathelo
IiNqaku eziThandathu zoKholo — ukukholelwa kuThixo, iingelosi zakhe, iincwadi zakhe, abathunywa bakhe, uSuku Lokugqibela, nesigqibo sikaThixo — zakha ulwakhiwo lwangaphakathi lombono weSilamsi ngehlabathi. Zidibene zichaza indalo edaliweyo, ekhokelwayo, enenjongo, nenobulungisa, egadwe nguThixo onamandla kwaye onenceba.
Inxalenye ye-Sikhokelo Esipheleleyo Sokuqonda I-Islam. Okulandelayo: Amalungelo Abasetyhini E-Islam.